In Nederland kennen we drie geslachten Krozen

Veelwortelig kroos (Spirodela), met één soort. Deze verschilt van de andere krozen door de meerdere wortels die deze plant per schijfje heeft waar de andere krozen er een of geen hebben.

veelwortelig-kroos
veelwortelig-kroos

Eendenkroos (Lemna) heeft in Nederland 5 soorten. Deze hebben maar één wortel per schijfje. Meestal zijn meerdere schijfjes aan elkaar gegroeid en daardoor zie je meer wortels per plant, waardoor wel eens de fout gemaakt wordt om deze Veelwortelig kroos te noemen.

eendenkroos
eendenkroos

Wortelloos kroos (Wolffia) met drie soorten. En zoals de naam al zegt hebben deze soorten geen wortel.

wortelloos-kroos
wortelloos-kroos
wortelloos-kroos
wortelloos-kroos

 

Veelwortelig Kroos onderscheidt zich van de andere krozen doordat deze meerdere wortels heeft.
• Hij is ook de grootste van de krozen: 3-10 mm lang.
• De vorm is rond-eivormig
• De plant heeft 5 of meer nerven.
• De onderzijde is rood. In de herfst vormt Veelwortelig kroos winterknoppen zonder wortel, grijsgroen van kleur die kleiner zijn dan de moederplant. Deze winterknoppen, ook wel turionen genoemd zakken naar de bodem om in het voorjaar weer te gaan drijven en uit te groeien in de gewone vorm.

veelwortelig_kroos
veelwortelig_kroos

1. Klein kroos (Lemna minor) De bekendste Eendenkroos die tot een paar jaar geleden hier het meeste voorkwam. • Klein wil zeggen dat deze soort maar 2-5 bij 1½-3½ mm groot wordt. • Hij is asymmetrisch, dat wil zeggen dat de ene zijkant ronder is dan de andere zijde. • Hij heeft drie nerven, een kenmerk dat niet altijd te zien is, zeker niet in het veld. Soms lukt het met een loep door de plant tegen het zonlicht te houden. Dat geldt ook voor de andere soorten in dit geslacht.

2. Dwergkroos (Lemna minuta) Hij is nog kleiner dan Klein kroos, ongeveer 2 bij 1½mm. • De vorm is elliptisch, de zijkanten lopen min of meer parallel. • Hij heeft altijd 1 nerf, maar ook niet altijd duidelijk. • Groeit goed in de schaduw, bij veel licht wordt de plant licht van kleur bijna doorzichtig. Eendenkrozen zijn bloemplanten, maar wij zien ze zelden bloeien. Dwergkroos hebben we wel eens bloeiend gezien. Zie de witte puntjes op de foto bij de pijlen.

3. Knopkroos (Lemna turionifera) • De grootte ligt tussen Klein kroos en Dwergkroos in: 2-2½ bij 1½-2 mm. • De vorm ligt tussen Klein kroos en Bultkroos in. • Heeft ook 3 nerven. • Een opmerkelijk kenmerk is dat deze soort aan de onderkant rood wordt. Die kleuring begint bij de wortel aanhechting.

4. Bultkroos (Lemna gibba) • is groter dan de vorige Eendenkrozen, 3-6 bij 2-5 mm. • De vorm is zadelvormig, maar kan ook net als Klein kroos een asymmetrisch uiterlijk hebben. • vier tot 5 nerven, maar soms 3 of wel eens 7. • Het opvallendste kenmerk zijn de grote luchtcellen aan de onderkant van de plant waardoor deze dik is. • Soms rood zowel aan de bovenkant en/of aan de onderkant. In de herfst worden de plantjes kleiner, krijgen een grijsgroene kleur en zakken naar de bodem.

5. Puntkroos (Lemna trisulca) • hij is 4-10 mm lang. • Anders dan de andere krozen is deze niet enigszins rond maar langwerpig met een punt op het einde. Min of meer kruiswijs vertakt. • Hij heeft 1 of 3 nerven. • Terwijl de ander Eendenkrozen drijven zweeft Puntkroos in het water, tenzij die bloeit, dan gaan de anders gevormde schijfjes drijven. Puntkroos hebben we wel eens bloeiend gezien. Er worden dan andere schijfjes gevormd die gaan drijven.

 

kenmerken wolffia's

 

Wortelloos kroos (Wolffia)

wortelloos-kroos
wortelloos-kroos

1. Wortelloos kroos (Wolffia arrhiza) Dit plantje is maar 0,6 tot 1 mm groot. Alle wolffia's zijn geen platte schijfjes zoals de Eendenkrozen maar bolletjes. Helemaal bol is Wortelloos kroos niet. Aan de bovenkant is deze een klein beetje plat. Dat zie je het beste als je opzij tegen het plantje aankijkt (dus eigenlijk alsof je net onderwater tegen het plantje aankijkt. Van boven heeft deze wolffia een andere kleur dan de rest van de plant. Dat wordt veroorzaakt doordat daar meer, kleinere cellen zijn. Bij ons in de buurt kennen we deze soort van Best en verder in Den Bosch en noordelijker.

colombiaanse-wolffia
colombiaanse-wolffia

2. Colombiaanse wolffia(Wolffia colombiana) is ongeveer net zo groot als Wortelloos kroos 0,6- 1,1 mm. Hij is op doorsnede rond en heeft een egale kleur. Een jaar na de ontdekking wordt op veel meer plaatsen Colombiaanse wolffia gevonden, ook dichter bij huis. Het lijkt alsof Colombiaanse wolffia vaker voorkomt dan Wortelloos kroos. In Rotterdam wordt nu vooral Colombiaanse wolffia gevonden waar voorheen Wortelloos kroos is waargenomen.

smalle-wolffia
smalle-wolffia

3. Smalle wolffia (Wolffia australiana) is nog maar op een paar plaatsen gevonden, door Bureau Waardenburg in Berkel en Rodenrijs. • Deze wolffia is wat kleiner dan de andere twee, vooral veel smaller: 0,5-0,7 mm • Maar hij is veel dieper dan de andere twee wolffia’s 2-3 keer zo diep dan dat hij breed is. Kleine wolffia (Wolffia globosa) • met zijn 0,4-0,6 mm is deze kleiner dan de hiervoor genoemde wolffia's

4. Kleine wolffia (Wolffia globosa) zzz

is elliptisch van boven gezien. • Wel gezien tussen materiaal dat uit een botanische tuin kwam. • Kleiner en smaller dan de Colombiaanse wolffia Smal kroos (Landoltia punctata) zie je al verschijnen in tuincentra's. Het is niet de vraag of die in het wild zal verschijnen, maar wanneer.

Smal kroos (Landoltia punctata) is 3-5 mm lang. • De vorm is eirond-langwerpig • heeft 3-5 soms meer nerven • net als Spirodela polyrhiza heeft deze meerdere wortels. • Het verschil tussen Smal kroos en Veelwortelig kroos is dat Smal kroos kleiner en langer is terwijl Veelwortelig kroos ronder is.

Gevleugeld kroos (Lemna aequinoctialis) zzz

• Deze 2-3,5 mm lang • De vorm is elliptisch • 3 onduidelijke nerven, maar van boven kun je deze als verhogingen waarnemen. Heeft nog geen Nederlandse naam, maar de naam die Wim van der Ven voorstelt baseert hij op de vleugels die de wortelschede heeft. De andere lemna's hebben een ronde wortelschede, maar Lemna aequinoctialis heeft aan twee zijden een vleugel.

gevleugeld-kroos
gevleugeld-kroos